چشم و چراغ

كمتر بهتر است

زهرا قدياني — Mon, 23 Apr 2012 19:50:00 GMT

بچه‌هاي والدين خسيس به طرز رقت‌انگيزي حريص مي‌شوند. بچه‌هاي والدين خشک‌مذهب و افراطي به‌طرز تأسف‌باري دين‌گريز مي‌شوند. بچه‌هاي والدين کم‌توجه و خانه‌هاي سرد شخصيتي قرباني‌ و شيفته پيدا مي‌کنند و اين خود مصيبت بزرگي براي اينگونه بچه‌هاست. بچه‌هاي والدين ازخودگذشته و زيادي پرمحبت، خودشيفته و پرتوقع مي‌شوند و اين خود مصيبت بزرگي براي اطرافيان اينگونه بچه‌هاست. اين جملات را همينطوري مي‌شود ادامه داد و همه بچه‌ها و همه خانواده‌ها و همه والدين شامل يک يا چندتا از اين جملات، البته با دوزهاي مختلف هستند، هيچ کس کامل نيست و همه از يکسري مشکلات رنج مي‌برند يا ديگران را رنج مي‌دهند! مشکلاتي که مستقيماً حاصل رفتار پدر و مادرهايشان است. اينها را بگذاريد روي مشکلات ژنتيکي و ارثي. واقعاً برايم سوال است که اين زن‌وشوهرهايي که بچه‌دار مي‌شوند فکر کرده‌اند چه چيز خاصي دارند که به فرزندشان بدهند؟ اصلاً خودشان چه چيز خاصي هستند که بچه‌هايشان چه چيز خاصي باشند؟! فکر مي‌کنند در اين زمانه که آموزش و پرورش کاملاً از دست خانواده‌ها خارج و طبيعتاً غيرقابل‌کنترل شده بتوانند چه‌جور بچه‌هايي تربيت کنند؟!

کلاً اميدي به نوع بشر نيست و نوع بشر هرچه کمتر، بهتر. اين اعتقاد من‌ست.

حالا شايد اين اعتقاد بنظر خيلي مأيوس‌کننده بيايد و شما من را تصور کنيد که به عنوان يکي از انواع بشر گوشه‌اي زانوي غم بغل گرفته‌م و افسردگي حاد دارم. البته اينطور نيست چون من خودم را يکي از انواع بشر مي‌دانم که خيلي وقت است متولد شده و بايد هرجور هست اين دو صباح را به خير و خوشي بگذراند. بحثم بيشتر سر کشاندن پاي يک نفر ديگر به اين دنيا بود. بحثم سر «استدلال آدمهايي که بچه‌دار مي‌شوند» است. آدم‌هايي که «فکر» مي‌کنند و بچه‌دار مي‌شوند البته. نه آنان که صرفاً براي «ميل به بقاء نسل»، «توليد عصاي پيري»، «لوس و يکي‌يه‌دونه نشدن بچه اولي»، از آن بدتر «توليد همبازي براي بچه اولي»، «يکنواخت نشدن زندگي» يا «شيرين بودن بچه» يا ميلي مبتذل درجهت به ني‌ناش‌ناناش کردن و به دنبالش ريسه رفتن کودک خردسال و حظ کردن، بچه‌دار مي‌شوند.

ضمن همدردي با گروهي که مقاوت‌شان را در برابر «فشار اجتماعي و هر روز پاسخ دادن به اين سوال که بچه نميــــــــــــــــــاري؟» يا «فشار والدين که ما نوه مي‌خوايم» از دست مي‌دهند. يا گروهي که نمي‌خواهند برچسب «اجاق کوري» بخورند.

پ.ن: سعي خيلي خوب در اين زمينه نوشته.

ندارد

زهرا قدياني — Fri, 02 Mar 2012 01:42:00 GMT

اين‌هايي که عزيز از دست مي‌دهند چقدر خوب مي‌شوند.

توي اقوام انتسابي يک خانم جاافتاده‌اي هست که من از اول ازش خوشم آمد. زني خوش‌بروروست که حرکات و گفتار و نگاهش سنجيده است، باقابليت بنظر مي‌رسد. برادر ميانسالش، ناگهان افتاد و مرد. الان چندماهي هست. امشب توي مهماني ديدمش. شکسته شده بود خيلي. به برادر خيلي وابسته بوده گويا. زير چشم‌هاي آبي‌اش گود افتاده بود. ابروها نامرتب بودند، معلوم بود از سر بي‌حوصلگي. ته نگاهش غم داشت. همه نشسته بودند و يکي داشت از تعويض خانه‌اش گله مي‌کرد که قبلي را پائين داده و اين يکي را بالا خريده و خانه جديد بد است و خيلي حرص مي‌خورد و فلان واينها. يک دفعه خانم عزيزازدست‌داده با آهي در گلو(؟!) برگشت گفت: «دنيا؟ براي دنيا حرص مي‌خوري؟ دنيا ارزش داره؟» بعد هم شروع کرد ماجراي برادر را تعريف کرد که ليوان آبش را سرکشيده و آمده شام بخورد که ايست قلبي مي‌کند و همان جا مي‌رود. «اين دنيا ارزش حرص خوردن داره؟»

درد دلپذير

زهرا قدياني — Fri, 24 Feb 2012 21:36:00 GMT

از بزرگترين لذت‌ها خودآگاهي است. اينکه بفهمي «عميقاً» اشتباه مي‌کرده‌اي. اشتباه عميق يعني خودت فکر مي‌کردي بر اساس عقل و منطق داري کار مي‌کني و حواست جمع است و اين خودت هستي که داري اين کار را انجام مي‌دهي و حق هم داري که انجام بدهي. اما ناگهان به خودت مي‌آيي و مي‌بيني خودت نبودي. ديگراني، جامعه‌اي، شهري، زماني و بدتر از همه، ناخودآگاه خودت، تاريخ خودت، گذشته‌ خودت روي تو و احساس و نوع نگاه و عملکردت افسار انداخته بودند و تو را مي‌کشاندند. مي‌بيني که مي‌توانستي جور ديگري هم ببيني و عمل کني، اينبار خودآگاه. دردناک است که ببيني چطور اين همه وقت اسير بودي اما دردش فوق‌العاده لذت بخش است. شعرا بهش مي‌گويند پيله دراندن و پروانه شدن و اين صحبت‌ها. من واژه پوست اندختن که معمولاً براي حشرات (سوسک‌ها؟!) به کار مي‌رود را بيشتر مي‌پسندم چون آن حس سبک شدن را بهم مي‌دهد. در کل خيلي خوب است.

طرز تهيه غذاي من

زهرا قدياني — Sun, 18 Sep 2011 10:36:00 GMT

دو پياز، هرکدام به قاعده پرتغال انتخاب مي‌کنم. با تخته و چاقوي بزرگ، پيازها را به نوارهاي دراز و باريکي مي‌برم. طول نوارها گاه به ده سانت مي‌رسد. روغن توي ماهيتابه و پياز‌ها توش. شعله کمترين حد ممکن، زيرش هم شعله‌پخش‌کن. در ماهيتابه را مي‌گذارم تا پيازها مغزپخت شوند! مي‌آيم مي‌نشينم سر درس و کار و آن کنار هم که گودر باز است. نيم‌ساعت بعد به پيازها سر مي‌زنم. هم‌شان مي‌زنم. باز سر کار، درس، گودر. يک ساعت بعد پيازها با اين شعله کم تازه تغيير رنگ داده‌اند. يک ساعت‌ونيم بعد بالاخره پيازها عسلي شده‌اند. زردچوبه مي‌زنم و درشان مي‌آورم. روي دستمال آشپزخانه مي‌گذارمشان تا روغنشان گرفته و رژيمي شوند! گوشت يا ديگر مخلفات را در آب مي‌ريزم يا روغن. شعله زير کم، درش گذاشته، شعله‌پخش‌کن، مغز‌پخت، کاردرس‌گودر، نيم‌ساعت بعد. روغن پيازها گرفته شده و خشک شده‌اند. به‌اصطلاح خرت‌خرتي. از سر يکي از رشته‌ها مي‌گيرم مي‌آورم بالا، دهانم را ميگيرم زيرش و سر رشته را ول مي‌کنم. طعم شيرين پيازداغ خرت‌خرتي. چندتا همينجوري مي‌خورم. وقت‌گير است اما کيف مي‌دهد. ياد درس‌کارگودر مي‌افتم. مي‌آيم از آشپزخانه بيرون. يک ربعي درس‌کارگودر که باز ياد پيازداغ‌هاي رژيمي مي‌افتم. مي‌آيم آشپزخانه. چندتا رشته پياز. اينطوري رشته‌رشته سير نمي‌شوم. گلوله کوچکي برمي‌دارم و انگار دزدي کرده باشم از آشپزخانه مي‌زنم بيرون. فاصله رفت‌وآمدها به آشپزخانه به ده دقيقه رسيده. دست‌برد به پيازداغ‌ها. يک‌ساعت‌ونيم بعد يادم مي‌افتد چيزي هم توي قابلمه بود. نگاه مي‌کنم. مغزپخت شده و از پيازها چيزي حدود يک پنجم آن باقي مانده. همه مواد را قاطي مي‌کنم و هرچه ادويه بلدم مي‌زنم. با حسرت به پيازداغ‌هايي که بين ديگر مواد وول مي‌خورند نگاه مي‌کنم.

بازم آدم هاي خوب شهر

زهرا قدياني — Tue, 30 Aug 2011 15:51:00 GMT

ماه رمضون پارسال. يادگار، پائين‌تر از آزادي. ساخت‌وساز بود و راه باريک شده بود و ترافيک شديد. ما که ولو شده بود تو ماشين، جونمون رفته بود و احساس مي‌کرديم خونه به مغزه نمي‌رسه ديگه. اذونم داده بودن و آدم بيشتر مي‌سوخت!

يکهو يه خانومي از يکي از خونه‌هاي همون خيابون اومد بيرون. با يه سيني پر از کاسه‌هاي يه‌بارمصرف آش. هر ماشين يه کاسه.

آفرين به اون حواس بامعرفتت که جمع همه‌چي هست. هروقت از اونجا رد مي‌شم يادت مي‌کنم.

عقده ها و عقيده ها

زهرا قدياني — Tue, 23 Aug 2011 12:10:00 GMT

ديشب رفته بوديم ديدن نمايش «اذان صبح» در تالار وحدت. آخر نمايش به عادت مألوف همه شروع کردند به دست زدن. يک‌هو عقب سالن محکم و اعتراضي صلوات فرستادند که مردم شهادت است، دست مي‌زنيد؟ جمعيت سالن هم که اکثراً تيپ مذهبي داشتند، دست‌هايشان يکي‌يکي تبديل مي‌شد به صلوات. آن وسط دوتا جوان که با آن تيپ هنري‌شان در اقليت مطلق بودند، از جا بلند شدند و به شيوه‌اي نامأنوس دست هايشان را بالا گرفتند و به دست زدن ادامه دادند! بازيگران پرتعداد نمايش گروه‌گروه روي سن مي‌آمدند و اين وسط فرصتي پيش آمده بود براي ايجاد يک مدل رقابت بين عقب سالن که توانسته بودند اکثريت مطلق سالن را با خود همراه کنند و آن دوتا جوان ايستاده با دست!

صحنه رقت‌انگيزي بود برايم، ديدن عقده‌هاي ساليان دراز که با دست زدن بين صداي صلوات يک سالن اندکي تسکين ميافت.

خدايا، عقيده‌ مردم ما را، از هر سنخي که هست از عقده‌هاشان مصون بدار.

دو نوع مايه قوت قلب

زهرا قدياني — Tue, 19 Jul 2011 11:30:00 GMT

يکي. پشت خانه‌مان را تازگي آسفالت کرده‌اند. ولي از طرفي زده‌اند لوله آب را ترکانده‌اند و آب شرب به چه زلالي الان چند روزي است که همينجوري براي خودش جاري است. پس از ايجاد يک درياچه کم‌عمق پشت ديواره‌هاي جوب، راهش را پيدا کرده و از يک درز توي جوب مي‌ريزد و مي‌رود.

آب زلال من را ياد يکي از گزارش‌هاي کامران نجف‌زاده از پاريس مي‌اندازد که يک باراني آمده بود و اندازه همين درياچه کم‌عمق ما، آب جمع شده بود و اينها کلوزآپ گرفته بودند و هي شرح و تفصيل‌ش مي‌دادند که اين اتفاق موجب خشم و درماندگي و شورش و اعتراضات خياباني مردم پاريس شده است!

راستش آن وقت خيلي از اين گزارش حرصم گرفت اما الان نمي‌دانم چرا مايه قوت قلبم شده!

دوتا. قبلاً گفته بودم که زير پونز زندگي مي‌کنيم. اين تعطيليه رفته بوديم کوه‌هاي پشت خانه‌مان. کوهِ کوه هم نيست البته. ارتفاعاتي است که شهرداري يک دارودرختي هم توش کاشته و هنوز توسط تهراني‌ها کشف نشده، به همين دليل توش پرنده پرنمي‌زند و بکر است و مناسب براي من که از جاهاي خلوت خوشم مي‌آيد. اين دفعه توش يک چيزي ديديم که مايه اميدمان به تهران شد. يک جفت خرگوش که احتمالاً زن‌وشوهر بودند! همين‌ديگر، توي تهران سربي و ترافيکي ما يک آقا و خانوم خرگوش زندگي مي‌کنند و همين‌جوري توي کوه‌ها جولان مي‌دهند و حتماً چيزي هم براي خوردن پيدا ميکنند که تا حالا زنده مانده‌اند. اين مايه قوت قلب نيست؟!

استاد خوب شهر

زهرا قدياني — Thu, 14 Jul 2011 19:27:00 GMT

روزبه‌روز ارادتم نسبت به استاد جمعيت‌شناسي‌مان بيشتر مي‌شود، خانم دکتر کاوه. ديروز يک کار بردم پيشش، کلي ايراد گرفت و کلي برام توضيح داد و با يک بغل کتاب و منبع روانه‌ام کرد خانه که تصحيح کنم کارم را. حتي روش صحيح گرفتن منبع را هم يادم داد، کاري که خودم بايد بلد مي‌بودم!

الان که دارم کار را تصحيح مي‌کنم، يعني درواقع فقط چند مقاله به دانش چند ساعت پيشم اضافه شده، تازه مي‌فهمم کارم چقدر پرت بوده و چقدر يک استاد مي‌توانسته تحقيرآميز بهش نگاه کند. خودم با چند ساعت مطالعه بيشتر، الان کار قبلي‌م را به شکل چند برگه کار کاملاً احمقانه مي‌بينم!

اما دريغ از يک نگاه تحقيرآميز که اين زن به من و کارم کرده باشد! چقدر پرانرژي سوالاتم را جواب مي‌داد و چقدر مهربانانه ايراداتم را مي‌گرفت. انگار که حق داشته‌ام آن ايرادات را داشته باشم! خودم که مي‌دانم نداشته‌ام. تازه کلي هم باهام راه آمد و ددلاين را عقب برد. چقدر آرامش و امنيت داشتم پيشش.

ارزشش را دارد؟!

زهرا قدياني — Thu, 14 Jul 2011 10:40:00 GMT

يک پايان‌نامه تپل برداشته. يک چيز عميق و گسترده و چندوجهي. بايد جامعه‌شناسي و فقه و فلسفه و تاريخ را با هم بخواند. موضوعش هم نوي نو است، از اين موضوعات شديداً مبتلابه جامعه. اغلب منابعش را بايد ترجمه کند. يکسال است دارد رويش کار مي‌کند اما هنوز به جايي نرسيده. تمام تفريحات و حتي کارهاي جنبي را تعطيل کرده و نشسته پاش. فصل دوم است اما شديد خسته شده و به قول خودش پيش هر کس مي‌نشيند تا يک کم از پايان‌نامه مي‌گويد اشکش سرازير مي‌شود. آمدم دلداري‌ش بدهم که «عوضش کارت خيلي خاصه، کلي به درد دکترات مي‌خوره، مي‌توني کتابش کني.»

ايشالايي مي‌گويد اما انگار اينها مرهمي نيست براي خستگي‌هاش؛ «شب‌ها که مي‌خوام بخوابم، از استرس و کار زياد احساس مي‌کنم يه وزنه بيست کيلويي روي قفسه سينه‌مه.»

واقعاً ما تا چه حد مجازيم «درون»مان را فداي «بيرون»مان بکنيم؟ چقدر سلامتي و آرامش و از همه مهم‌تر جواني و عمر را مي‌شود فداي امتيازات بيروني، از جمله جايگاه تحصيلي و شغلي و اجتماعي کرد؟

من زنده ام

زهرا قدياني — Sun, 03 Jul 2011 17:19:00 GMT

هيچ تمايلي بهش نداشتم، خصوصاً اينکه به زور بهمان داده بودندش و اين حس عدم تمايل را قوي‌تر مي‌کرد. اما از اولين جلسه‌ها متوجه شديم همچين هم بد نمي گذرد و حتي کم‌کم علاقه‌مند شدم بهش. خصوصاً با استاد پرانرژي‌ش که خوب طرح مسئله مي‌کرد و با جان‌ودل برايمان وقت مي‌گذاشت، خانم دکتر کاوه. و حالا هم که آخر ترم است و ما يکسري مقاله جمعيت‌شناسي خوانده‌ايم و يک مقدار سر کلاس بحث کرديم و يک‌کم از مشهوراتي که در باب مشکلات جمعيتي هست از ذهنمان پاک شد و الان هم مشغول نوشتن مقاله‌هاي پروپوزال‌گون (!) خود هستيم. دو تا مبحث در نظرم تو اين کلاس جالب‌تر از همه آمد؛ يکي مسئله سالخوردگي جمعيت در سي‌چهل سال آينده ايران که بالاخره بايد يک‌کاريش کرد و هر نوزاديک‌ميليون و اينها هم راه به جايي نمي‌برد، مسئله، از جنس «فرهنگ» است شديداً.

دوم مسئله افزايش باروري در سال‌هاي نخست انقلاب و موج جمعيت جوان که ماها، ما بچه‌هاي نيمه اول دهه شصت، باشيم. اين موج سرگذشت غم‌انگيزي دارد. سال‌ها بابت ميزهاي چهارنفره و مدرسه‌هاي سه‌شيفته و ظرفيت کم دانشگاه‌ها مي‌ناليد و بعدش که جوان شد سر مسکن و اشتغال و ازدواجش مشکل داشت و اين داستان ادامه دارد! چون اين موج مبارک دارد همين‌جوري از هرم سني بالا مي‌رود و مي‌رسد به ميانسالي و سالخوردگي و تازه آن‌موقع ايران با يک معضل جمعيتي ديگر روبرو است به نام سالخوردگاني که بالاخره نياز‌هايي دارند به مقتضاي سن‌شان و البته رفع اين نياز‌ها به شيوه همان ميزهاي چهارنفره و مدرسه‌هاي سه شيفته خواهد بود. همه‌جور نياز، چه‌ميدانم، بهداشت و امنيت مالي و بيماري‌هاي مزمن و معلوليت‌ها و اينها، مشکلات مربوط به سالخوردگان. مثلاً خانه‌هاي سالمندان دو شيفته مي‌شوند و جاي سوزن‌ انداختن رو صندلي‌هاي پارک‌ها نيست :)

از همه مهمتر نيازهاي عاطفي‌مان است. آن موقع‌ها ديگر بيشتر هم مدرن شده‌ايم و مفهوم فک‌وفاميل و اولاد و عصاي پيري و قاتق نان هم کمرنگ‌تر مي‌شود و ما مي‌مانيم و حوض‌مان. هيچي ديگر، کار خاصي نمي‌شود کرد! فعلاً بايد دم‌غنيمتي زندگي کرد تا بعد.

پ.ن1: براي کاري سري زده بودم به ايميل مسکوت‌مانده‌م در ياهو. يکي از خوانندگان وبلاگ ميل زده بود که طوري‌تان شده؟! نکند شما هم مثل نويسنده فلان وبلاگ که فوت شده، شديد؟!

پ.ن2: خدا بگم اين کتابناک را چي کار کند! کلي کارم را براي مقاله‌هاي مزخرف و وقت‌گير آخر ترم راحت کرده است. از سايت‌هاي خوب وبلاگ‌شهر است اين.